Teratozoospermiya: spermatozoidlar shakli buzilgan bo'lsa nima qilish kerak

Morfologiya nima va qanday baholanadi

Morfologiya — spermatozoidlarning tashqi tuzilishi: boshchasi, bo'yincha qismi va dumi. Laborant bo'yalgan surtmada kamida 200 ta spermatozoidni mikroskop ostida ko'rib chiqadi va har birini qat'iy mezonlar bo'yicha baholaydi. Eng ko'p ishlatiladigan usul — Kruger bo'yicha qat'iy baholash. Unda boshchaning o'lchami, shakli, akrosoma (boshcha ustidagi «qalpoq») ulushi, bo'yin va dumning tuzilishi hisobga olinadi. Ozgina chetlanish ham spermatozoidni «normal emas» guruhiga o'tkazadi.

Shuning uchun sog'lom va farzandli erkaklarda ham normal shakldagi spermatozoidlar odatda kam — Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti qo'llanmasiga ko'ra pastki referens chegara taxminan 4 foiz atrofida. Ya'ni sperma tarkibida ko'plab nostandart hujayralar bo'lishi tabiiy holat.

Teratozoospermiya nima

Normal shakldagi spermatozoidlar ulushi referens chegaradan past bo'lsa, bu teratozoospermiya deb ataladi. U yakka o'zi uchrashi yoki spermatozoidlar soni kamligi (oligozoospermiya) va harakatchanlik pasayishi (astenozoospermiya) bilan birga kelishi mumkin. Uchala o'zgarish birga kelsa, bu oligoastenoteratozoospermiya deyiladi va bepushtlikda eng ko'p uchraydigan manzaralardan biri hisoblanadi.

Sabablari

• Varikotsele — moyak venalarining kengayishi moyak haroratini oshiradi va urug' hujayralarining yetilishini buzadi.
• Issiqlik ta'siri — tez-tez hammom va sauna, isitiladigan o'rindiq, noutbukni tizzada ushlash, tor ichki kiyim.
• Chekish, spirtli ichimlik, anabolik steroidlar.
• Yallig'lanish va infeksiyalar — prostatit, epididimit, jinsiy yo'l infeksiyalari.
• Oksidlovchi stress — semizlik, noto'g'ri ovqatlanish, uyqu yetishmasligi.
• Gormonal buzilishlar — testosteron, FSG va prolaktindagi o'zgarishlar.
• Genetik sabablar — kamdan-kam uchraydigan holatlar, masalan barcha spermatozoidlarning boshchasi bir xil yumaloq bo'lishi (globozoospermiya).

Farzand ko'rishga ta'siri

Morfologiya yolg'iz o'zi bashorat qilish uchun eng kuchsiz ko'rsatkich hisoblanadi. Ko'plab erkaklar past morfologiya bilan tabiiy yo'l bilan ota bo'ladi. Ammo agar morfologiya juda past bo'lsa va boshqa ko'rsatkichlar ham buzilgan bo'lsa, homiladorlik ehtimoli kamayadi va kutish muddati uzayadi.

Muhim savol — «nuqsonli spermatozoiddan nuqsonli bola tug'iladimi?» Bunday xavotir asossiz: tabiiy urug'lanishda tuxum hujayrasiga yetib boradigan spermatozoidlar tabiiy tanlovdan o'tadi. Shakl o'zgarishi irsiy kasallik borligini anglatmaydi.

Tekshiruv

1. Takroriy spermogramma — 2-3 hafta oralig'ida, 2-7 kunlik tiyilishdan keyin. Bitta natija bo'yicha xulosa qilinmaydi, chunki ko'rsatkichlar tabiiy ravishda o'zgarib turadi.
2. Skrotal UZI va doppler — varikotsele va moyak tuzilmasini baholash.
3. Gormonlar — testosteron, LG, FSG, prolaktin.
4. Infeksiyalarga tekshiruv va urug'dagi leykotsitlarni baholash.
5. Sperma DNK fragmentatsiyasi — homiladorlik bo'lmayotgan yoki homila tushishi takrorlangan juftliklarda.

Davolash va yaxshilash yo'llari

• Sababni bartaraf etish: klinik ahamiyatli varikotseleni operatsiya qilish, infeksiyani davolash, gormonal buzilishni tuzatish.
• Turmush tarzi: chekishni tashlash, spirtli ichimlikni cheklash, vaznni me'yorlashtirish, moyakni qizib ketishdan saqlash, 7-8 soat uyqu.
• Ovqatlanish: sabzavot, meva, baliq, yong'oq; kerak bo'lsa shifokor tavsiyasi bilan antioksidant kompleks.
• Natijani baholash 3 oydan keyin — spermatozoid to'liq yetilishi uchun taxminan 70-75 kun kerak.
• Agar tabiiy homiladorlik bo'lmasa, juftlikka yordamchi reproduktiv usullar (inseminatsiya, EKU yoki IKSI) tavsiya etiladi. IKSI da embriolog eng yaxshi tuzilishdagi spermatozoidni tanlaydi.

Spermogrammani to'g'ri topshirish

Morfologiya natijasi laboratoriya va tahlil sharoitiga juda sezgir. Shuning uchun urug' 2-7 kunlik jinsiy tiyilishdan keyin, klinikaning o'zida yoki bir soat ichida yetkazib berish sharti bilan topshiriladi. Urug'ning hammasi steril idishga yig'ilishi kerak, prezervativ va lubrikantlardan foydalanilmaydi. Tahlildan oldingi 2-3 kunda spirtli ichimlik, hammom va sauna, harorat ko'tarilishi bilan kechgan kasallik natijaga ta'sir qiladi. Turli laboratoriyalar morfologiyani turli mezonlar bilan baholashi mumkin, shuning uchun takroriy tahlillarni iloji boricha bitta laboratoriyada topshirish va ularning qaysi usul bilan baholanganini bilish foydali. Shunda dinamikani to'g'ri kuzatish mumkin bo'ladi.

Qachon androlog qabuliga kelish kerak

Agar spermogrammada morfologiya past chiqqan bo'lsa, natijani internetdagi jadvallar bilan solishtirib xulosa chiqarishga shoshilmang. Bir yil davomida homiladorlik bo'lmagan bo'lsa yoki ayolingiz 35 yoshdan oshgan bo'lsa — 6 oydan keyin androlog qabuliga keling. «Androlog i Ya» klinikasida urolog-androloglar spermogramma natijalarini umumiy klinik manzara bilan birga baholaydi va sababga qaratilgan reja tuzadi.

Raxmatullaev Boxodir Mirziyatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Xodjaboev Bunyod Pulatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Sadriddinov X.N.

UZI shifokori

BatafsilQo'ng'iroq