Qalqonsimon bez va erkak jinsiy salomatligi: gipotireoz va gipertireoz potensiyaga qanday ta'sir qiladi

Qalqonsimon bez nima qiladi

Qalqonsimon bez bo'yinning old qismida joylashgan va tiroksin (T4) hamda triyodtironin (T3) gormonlarini ishlab chiqaradi. Bu gormonlar organizmdagi deyarli barcha hujayralar ishlash sur'atini belgilaydi: moddalar almashinuvi, yurak urishi, tana harorati, kayfiyat va energiya. Ular jinsiy gormonlar bilan ham bevosita bog'liq: testosteronni tashuvchi oqsil (SHBG) miqdoriga, prolaktin darajasiga va moyaklardagi jarayonlarga ta'sir qiladi.

Gipotireoz — bez faoliyati pasayganda

Gormonlar kam ishlab chiqarilganda organizm «sekin rejimga» o'tadi. Erkaklarda bu quyidagicha namoyon bo'lishi mumkin:

• jinsiy istakning pasayishi va erektil disfunksiya;
• kechikkan eyakulyatsiya yoki orgazmga erishish qiyinligi;
• prolaktin oshishi va testosteronning pasayishi;
• spermatozoidlar harakatchanligi va morfologiyasining yomonlashishi;
• umumiy belgilar: holsizlik, uyquchanlik, sovuqqa sezgirlik, vazn ortishi, quruq teri, qabziyat, kayfiyat tushishi, xotira susayishi.

Sabablari — ko'pincha autoimmun tireoidit (Xashimoto), yod yetishmasligi, bez operatsiyasi yoki radioyod bilan davolashdan keyingi holat.

Gipertireoz — bez faoliyati oshganda

Gormonlar ortiqcha bo'lganda organizm «tezlashgan rejimda» ishlaydi:

• erta eyakulyatsiya — gipertireozda u sezilarli darajada ko'p uchraydi va bez davolangach ko'pincha yengillashadi;
• erektil disfunksiya va libido o'zgarishi;
• SHBG oshishi hisobiga erkin testosteronning kamayishi, estrogen ta'sirining nisbatan kuchayishi, ba'zan ko'krak bezlari kattalashishi;
• sperma sifatining pasayishi;
• umumiy belgilar: yurak tez urishi, qo'l titrashi, terlash, issiqqa chidamsizlik, ozish, asabiylik, uyqusizlik.

Eng ko'p uchraydigan sababi — Greyvs kasalligi (diffuz toksik bo'qoq), shuningdek bez tugunlari.

Tekshiruv

1. TTG (tireotrop gormon) — asosiy saralash tahlili. Gipofiz qalqonsimon bezga qancha «buyruq» berayotganini ko'rsatadi.
2. Erkin T4, kerak bo'lsa erkin T3 — bez gormonlarining o'zi.
3. TPO ga antitelalar — autoimmun kasallikni aniqlash uchun.
4. Qalqonsimon bez UZI si — hajm va tugunlar.
5. Jinsiy gormonlar — umumiy testosteron, SHBG, prolaktin, estradiol.
6. Spermogramma — bepushtlik shikoyatida.

Natijalarni faqat shifokor umumiy klinik manzara bilan birga talqin qiladi.

Davolash

Qalqonsimon bez kasalligini endokrinolog davolaydi: gipotireozda gormon o'rnini bosuvchi dori, gipertireozda bez faoliyatini pasaytiruvchi dorilar, ba'zan radioyod yoki jarrohlik. Androlog bilan hamkorlik esa jinsiy va reproduktiv funksiyani tiklashni nazorat qiladi.

Yaxshi xabar shundaki, qalqonsimon bez gormonlari me'yorlashgach, jinsiy belgilar ko'pincha o'z-o'zidan sezilarli yaxshilanadi. Spermatozoidlarning to'liq yetilishi taxminan 2,5 oy davom etgani uchun spermogrammadagi o'zgarish 3 oydan keyin baholanadi. Agar gormonlar me'yorlashgandan keyin ham muammo saqlansa, androlog boshqa sabablarni tekshiradi va qo'shimcha davolash tayinlaydi.

Muhim eslatmalar

• Sababi aniqlanmagan erektil disfunksiya yoki erta eyakulyatsiyada potensiya tabletkalarini qabul qilishdan oldin qalqonsimon bez tahlilini topshirish foydali.
• Yod qo'shilgan tuz va dengiz mahsulotlari me'yorida bo'lishi yetarli; yodli qo'shimchalarni o'zboshimchalik bilan ko'p qabul qilish aksincha zararli bo'lishi mumkin.
• Qalqonsimon bez dorilarini to'satdan to'xtatmang — bu holat keskin yomonlashishiga olib keladi.

Yengil (subklinik) o'zgarishlar

Ba'zan tahlilda faqat TTG biroz o'zgargan, bez gormonlarining o'zi (erkin T4) esa me'yorida bo'ladi. Bu subklinik gipotireoz yoki subklinik gipertireoz deb ataladi. Bunday holatda belgilar odatda yengil yoki umuman bo'lmaydi va har doim ham darhol davolash talab etilmaydi. Shifokor tahlilni bir necha haftadan keyin takrorlaydi, antitelalar, bez UZI si va shikoyatlar asosida qaror qabul qiladi. Erkaklarda jinsiy funksiya buzilishi va bepushtlik bilan birga kelgan subklinik o'zgarishlar alohida e'tibor talab qiladi, chunki ularni tuzatish ba'zan jinsiy belgilarni ham yaxshilaydi. Shu sababli bunday natijani o'zboshimchalik bilan «kichik og'ish» deb e'tiborsiz qoldirmaslik, ammo dori ham mustaqil boshlamaslik kerak.

Qalqonsimon bez sog'lig'ini qo'llab-quvvatlash

Ovqatlanishda yod, selen va temir yetarli bo'lishi, chekmaslik va surunkali stressni kamaytirish bez faoliyati uchun foydali. 40 yoshdan oshgan erkaklarga, ayniqsa oilasida qalqonsimon bez kasalliklari bo'lsa, yillik profilaktik ko'rikda TTG tahlilini qo'shish tavsiya etiladi.

Qachon androlog qabuliga kelish kerak

Agar jinsiy muammolar bilan birga holsizlik, vazn o'zgarishi, yurak urishining tezlashishi yoki qo'l titrashi kuzatilsa — gormonal tekshiruvdan o'tish vaqti keldi. «Androlog i Ya» klinikasida urolog-androloglar jinsiy funksiya buzilishining sababini aniqlash uchun kompleks tekshiruvni rejalashtiradi va kerak bo'lsa endokrinolog bilan birgalikda davolashni olib boradi.

Raxmatullaev Boxodir Mirziyatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Xodjaboev Bunyod Pulatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Sadriddinov X.N.

UZI shifokori

BatafsilQo'ng'iroq