Erkak gormonlari tahlili: LG, FSG, SHBG va erkin testosteron nimani ko'rsatadi

Umumiy testosteron

Qondagi barcha testosteron miqdori. U uchta shaklda aylanadi: SHBG oqsiliga mahkam bog'langan (faol emas), albuminga bo'sh bog'langan va erkin. To'qimalarga asosan erkin va albuminga bog'langan qismi ta'sir qiladi. Shuning uchun umumiy testosteron me'yorida bo'lsa ham, organizmga yetib boradigan faol qism kam bo'lishi mumkin va aksincha.

Testosteron kun davomida o'zgaradi: ertalab eng yuqori, kechqurun past. Shuning uchun tahlil ertalab soat 7 dan 11 gacha, och qoringa topshiriladi. Past natija chiqsa, xulosa chiqarishdan oldin u qayta tekshiriladi, chunki uyqusizlik, kasallik yoki stress vaqtinchalik pasayish berishi mumkin.

SHBG va erkin testosteron

SHBG (jinsiy gormonlarni bog'lovchi globulin) — jigarda ishlab chiqariladigan tashuvchi oqsil. Uning miqdori ko'p narsaga bog'liq:

• pasayadi — semizlik, insulin rezistentligi, 2-tur qandli diabet, gipotireoz va anabolik steroidlarda;
• oshadi — yosh ulg'ayishi, gipertireoz, jigar kasalliklari, ayrim epilepsiya dorilari va uzoq ochlikda.

Masalan, ortiqcha vaznli erkakda SHBG past bo'lgani uchun umumiy testosteron past ko'rinadi, ammo erkin qism me'yorida bo'lishi mumkin. Keksa erkakda esa aksincha: umumiy testosteron me'yorida, SHBG yuqori, erkin qism esa kam. Shuning uchun shifokor SHBG va umumiy testosteron asosida erkin testosteronni hisoblaydi yoki uni to'g'ridan-to'g'ri o'lchaydi.

LG — lyuteinlovchi gormon

Gipofizdan chiqadigan va moyakka «testosteron ishlab chiqar» buyrug'ini beruvchi gormon. Uni testosteron bilan birga ko'rish muammo qayerda ekanini ko'rsatadi:

• testosteron past, LG yuqori — moyakning o'zi yetarli ishlamayapti (birlamchi gipogonadizm);
• testosteron past, LG past yoki «me'yorda» — buyruq yetarli kelmayapti, ya'ni gipofiz yoki gipotalamus darajasida muammo (ikkilamchi gipogonadizm);
• testosteron yuqori, LG juda past — ko'pincha tashqaridan testosteron yoki steroid qabul qilinganini ko'rsatadi.

FSG — follikula stimullovchi gormon

Moyakdagi Sertoli hujayralariga ta'sir qilib, spermatozoidlar hosil bo'lishini qo'llab-quvvatlaydi. Bepushtlik tekshiruvida FSG ayniqsa muhim. Spermatozoid kam yoki yo'q bo'lsa va FSG yuqori bo'lsa, bu urug' ishlab chiqarish jarayonining moyak darajasida buzilganini ko'rsatadi. FSG me'yorida bo'lsa-yu, urug'da spermatozoid yo'q bo'lsa, urug' yo'llarining tutilishi gumon qilinadi. Bu farq davolash taktikasini butunlay o'zgartiradi.

Prolaktin va estradiol

Prolaktin oshganda gipofiz LG va FSG ni kam ishlab chiqaradi, natijada testosteron pasayadi va libido susayadi. Shuning uchun past testosteron va past LG aniqlanganda prolaktin albatta tekshiriladi. Estradiol esa testosterondan hosil bo'ladi va uning ortishi ko'pincha semizlik yoki steroid qabul qilish bilan bog'liq. Muvozanatni baholash uchun ikkalasi ham kerak.

Tahlilga to'g'ri tayyorgarlik

• ertalab soat 7-11 oralig'ida, 8-12 soatlik ochlikdan keyin;
• tahlildan bir kun oldin og'ir jismoniy mashq, spirtli ichimlik va jinsiy aloqadan saqlanish;
• tunda yaxshi uxlash, tungi smenadan keyin topshirmaslik;
• o'tkir kasallik vaqtida topshirmaslik — tuzalgandan keyin 2-3 hafta kutish;
• qabul qilinayotgan barcha gormonal vositalar, sport qo'shimchalari va biotin haqida shifokorga aytish (biotin ayrim tahlil usullariga ta'sir qiladi).

Qo'shimcha tahlillar

Gormonal tekshiruv ko'pincha boshqa tahlillar bilan to'ldiriladi. Qondagi qand va glikirlangan gemoglobin insulin rezistentligini aniqlaydi, u esa SHBG va testosteronga bevosita ta'sir qiladi. Lipidlar va jigar ko'rsatkichlari umumiy metabolik holatni ko'rsatadi. TTG qalqonsimon bez faoliyatini baholaydi. Testosteron terapiyasi rejalashtirilsa, umumiy qon tahlili (gemoglobin va gematokrit) va 40 yoshdan oshganlarda PSA albatta tekshiriladi. Bepushtlik tekshiruvida esa gormonlar har doim spermogramma bilan birga ko'rib chiqiladi, chunki ikkalasi bir-birini to'ldiradi.

Natijalarni kim talqin qiladi

Laboratoriya blankasidagi referens qiymatlar faqat yo'naltiruvchi ma'lumot. Har bir laboratoriyada ular biroz farq qiladi va yosh, vazn, shikoyatlar hamda boshqa ko'rsatkichlar bilan birga baholanadi. Bitta raqam asosida o'zini «kasal» yoki «sog'» deb hisoblash va ayniqsa testosteron preparatlarini mustaqil boshlash noto'g'ri. Xulosani faqat davolovchi shifokor chiqaradi. «Androlog i Ya» klinikasida urolog-androloglar sizning shikoyatlaringizga mos tahlillar to'plamini tanlaydi va natijalarni tushunarli qilib tushuntiradi.

Raxmatullaev Boxodir Mirziyatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Xodjaboev Bunyod Pulatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Sadriddinov X.N.

UZI shifokori

BatafsilQo'ng'iroq