Siydikda qon (gematuriya): sabablari, tekshiruvi va davosi — Toshkent, «Androlog i Ya»
- by Андролог
Gematuriya nima va u qanday turlarga bo'linadi
Gematuriya — siydikda eritrotsitlarning, ya'ni qizil qon tanachalarining me'yordan ortiq miqdorda topilishi. Shifokorlar uni ikki turga ajratadi.
- Makrogematuriya — qon ko'z bilan ko'rinadi: siydik pushti, qizil, «go'sht yuvindisi» rangida yoki to'q jigarrang tusda bo'ladi, ba'zan mayda qon laxtalari qo'shiladi.
- Mikrogematuriya — siydik tashqi ko'rinishidan mutlaqo normal, qon esa faqat umumiy tahlil yoki mikroskopik tekshiruvda aniqlanadi. Ko'pincha bu boshqa sabab bilan topshirilgan tahlilda tasodifan ma'lum bo'ladi.
Muhimi shundaki, ikkala holat ham bir xil jiddiylikda o'rganiladi. Qon miqdorining ozligi kasallikning yengilligini anglatmaydi: ba'zi og'ir holatlar aynan mikrogematuriya bilan boshlanadi.
Siydik rangi o'zgargani — har doim ham qon emas
Vahima qilishdan oldin, siydik rangiga ta'sir qiladigan zararsiz omillarni ham hisobga olish kerak:
- Lavlagi, qora mevalar, ba'zi rezavorlar va sun'iy oziq-ovqat bo'yoqlari;
- Ayrim dori vositalari va vitamin komplekslari (buni faqat shifokor aniqlashtiradi);
- Ayollarda hayz davrida qonning siydikka tushishi;
- Suv kam ichilganda siydikning quyuqlashib, to'q sariq tus olishi;
- Uzoq masofaga yugurish yoki og'ir jismoniy zo'riqishdan keyingi vaqtinchalik gematuriya.
Ammo bu omillarni o'z-o'zicha «tashxis» sifatida qabul qilish xato. Rang bir necha soat ichida tiklanmasa, tahlil topshirish shart.
Siydikda qon paydo bo'lishining asosiy sabablari
Qon buyrakdan tortib siydik chiqarish kanaligacha bo'lgan yo'lning istalgan qismidan qo'shilishi mumkin. Eng ko'p uchraydigan sabablar:
- Siydik yo'llari infeksiyasi — sistit, uretrit, pielonefrit. Odatda achishish, tez-tez siyish, belda yoki qorinning pastida og'riq, ba'zan harorat bilan kechadi.
- Siydik-tosh kasalligi — tosh yoki qum shilliq qavatni shikastlaydi. Buyrak sanchig'i — belda kuchli, to'lg'oqsimon og'riq bilan birga keladi.
- Prostata kasalliklari — surunkali prostatit va prostata adenomasi (BPH). Kattalashgan bez tomirlari yorilib, siydikka qon qo'shilishi mumkin.
- Buyrak kasalliklari — glomerulonefrit va boshqa yallig'lanish jarayonlari. Ular ko'pincha shishlar va qon bosimi ko'tarilishi bilan birga uchraydi.
- Jarohatlar — bel, qorin yoki chanoq sohasiga zarba, shuningdek tibbiy manipulyatsiyalardan keyingi holat.
- O'smalar — qovuq, buyrak yoki prostatadagi hosilalar. Xavfli o'smalarning bir qismi og'riqsiz makrogematuriya bilan namoyon bo'ladi.
- Qon ivishiga ta'sir qiluvchi holatlar — qon suyultiruvchi preparatlar qabul qilish fonida yoki qon ivish tizimi buzilganda.
- Jinsiy yo'l bilan yuqadigan infeksiyalar — uretra shilliq qavatining yallig'lanishi natijasida.
Og'riqsiz gematuriya — eng aldamchi belgi
Ko'p bemorlar «og'rimayapti, demak jiddiy emas» deb o'ylaydi va shifokorga bormaydi. Aslida urologiyada aynan og'riqsiz makrogematuriya eng ehtiyotkorlik talab qiladigan holat hisoblanadi. Qon bir marta ko'rinib, keyin o'z-o'zidan yo'qolishi ham mumkin — bu tuzalganini anglatmaydi. Shu sababli epizod bir marta bo'lganda ham tekshiruvdan o'tish tavsiya etiladi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
- Siydikda qon laxtalari ko'ringanda;
- Siydik umuman chiqmay qolganda yoki chiqishi qiyinlashganda;
- Yuqori harorat, titroq, belda kuchli og'riq qo'shilganda;
- Ko'ngil aynishi, qusish, holsizlik va sababsiz vazn yo'qotish kuzatilganda;
- Bemor 40 yoshdan katta bo'lsa, chekuvchi bo'lsa yoki oilasida urologik o'sma bo'lgan bo'lsa;
- Bel yoki qoringa jarohatdan keyin qon paydo bo'lsa.
Qanday tekshiruvlar o'tkaziladi
Gematuriya sababini aniqlash bosqichma-bosqich olib boriladi. Odatda quyidagi tekshiruvlar qo'llaniladi:
- Umumiy siydik tahlili va siydik cho'kmasini mikroskopik ko'rish;
- Siydik ekmasi — infeksiya qo'zg'atuvchisini aniqlash uchun;
- Umumiy va biokimyoviy qon tahlili, buyrak faoliyati ko'rsatkichlari;
- Erkaklarda PSA tahlili — yosh va ko'rsatmaga qarab;
- Buyraklar, siydik yo'llari, qovuq va prostataning ultratovush tekshiruvi;
- Ko'rsatma bo'lganda — kompyuter tomografiyasi, sistoskopiya, siydik sitologiyasi.
Tekshiruv hajmini shifokor bemorning yoshi, shikoyatlari va dastlabki natijalarga qarab belgilaydi.
Davolash sababga qarab tanlanadi
Gematuriyaning o'zini emas, uni keltirib chiqargan kasallikni davolash kerak. Infeksiyada shifokor tayinlagan antibakterial kurs va rejim, toshda — tosh o'lchami va joylashuviga mos taktika, prostata kasalliklarida — urolog-androlog nazorati, buyrak yallig'lanishida nefrolog bilan hamkorlikdagi davo, o'sma aniqlanganda esa onko-urologik yordam talab etiladi. Dori vositasini o'z bilganicha tanlash yoki isitib davolashga urinish holatni og'irlashtirishi mumkin.
Profilaktika: kundalik oddiy qoidalar
- Kuniga yetarli miqdorda suv iching — siydik konsentratsiyasi pasayadi;
- Siyish istagini uzoq vaqt ushlab turmang;
- Chekishdan voz keching — u qovuq shilliq qavati uchun jiddiy xavf omili;
- Sovuq qotishdan va chanoq sohasining uzoq muddatli qisilishidan saqlaning;
- Surunkali prostatit yoki adenoma bo'lsa, urolog nazoratini kanda qilmang;
- 40 yoshdan keyin yiliga bir marta urologik profilaktik ko'rikdan o'ting.
Siydikda qon — hech qachon «o'z-o'zidan o'tib ketadi» deb qaraladigan belgi emas. Uning ortida oddiy infeksiya ham, jiddiy kasallik ham turgan bo'lishi mumkin, va farqni faqat tekshiruv ko'rsatadi. Agar siz yoki yaqiningizda shunday holat kuzatilgan bo'lsa, Toshkentdagi «Androlog i Ya» klinikasi urolog-andrologiga murojaat qiling — o'z vaqtida qo'yilgan to'g'ri tashxis davolashni ancha oson va samarali qiladi.
Klinika shifokorlari
Manzil: Toshkent shahri, Fozıltepa ko'chasi, 28A
Telefon: +998 98 809-91-77 · +998 97 720-36-18 · +998 71 275-82-73
Sayt: andrologi.uz
Похожие статьи
-
Причины, приводящие к увеличению числа бесплодных ...
Иметь потомство – великое достояние человечества, подаренное природой. Между тем человечество преследуют заболевания, которые препятствуют продолжению рода. Около 15% супружеских пар
-
Тестостерон - Главный мужской стимулятор
Типичный мужчина среднего возраста – это человек, постепенно теряющий интерес к жизни, любви, свою силу и энергию. Человек действия становится человеком бездействия. Его без видимой причины начинает охватывать умственная
-
Варикоцеле и мужское бесплодие
Варикоцеле – варикоцеле расширение вен семенного канатика, заболевание юношеского возраста, влекущее за собой нарушение сперматогенеза и приводящее к бесплодию. Признаки варикоцеле встречаются у 4,4-30,7% мужчин, в возрасте от 15 до 25 лет.
-
Цветная ультразвуковая допплерография в выявлении
Варикоцеле диагностируется у 8-20% молодых мужчин. Существующая связь фертильности с варикозным расширением вен семенного канатика делает варикоцеле социальной проблемой. Для выяснения причин варикоцеле в настоящее время широко