Jinsiy yo'l infeksiyalari erkaklarda: belgilari, tekshiruv va davolash tamoyillari
- by Андролог
Eng ko'p uchraydigan infeksiyalar
Xlamidioz
Xlamidioz — dunyoda eng keng tarqalgan bakterial JYUI. Erkaklarning yarmidan ko'pida u deyarli belgisiz kechadi. Ba'zan peshobda yengil achishish, ertalab uretradan shishasimon ajralma kuzatiladi, xolos. Ana shu «yumshoqlik» xlamidiozning asosiy xavfi: bemor yillar davomida tashuvchi bo'lib yuradi. Davolanmagan xlamidioz epididimit (moyak ortig'i yallig'lanishi), prostatit va reaktiv artritga — bo'g'imlarning yallig'lanishiga sabab bo'lishi mumkin.
Gonoreya
Gonoreya odatda yorqinroq namoyon bo'ladi: peshob paytida kuchli achishish, uretradan yiringli sarg'ish ajralma, kanal og'zining qizarishi va shishishi. Bir-ikki hafta o'tgach belgilar susayishi mumkin — ammo bu tuzalish emas, kasallikning surunkali shaklga o'tishidir. So'nggi yillarda antibiotiklarga chidamli gonokokk shtammlari ko'payib borayotgani sababli davolanish faqat shifokor nazoratida, sezgirlik tahlili asosida o'tkazilishi kerak.
Trixomoniaz, mikoplazma va boshqalar
Trixomoniaz erkaklarda ko'pincha yashirin kechib, prostatit rivojlanishiga zamin yaratadi. Mikoplazma va ureaplazma shartli-patogen mikroblar bo'lib, ma'lum miqdordan oshganda va yallig'lanish belgilari bo'lganda davolanadi. Bulardan tashqari genital gerpes (davriy toshmalar bilan), odam papilloma virusi (o'tkir uchli kondilomalar sababchisi) va zaxm ham jinsiy yo'l bilan yuqadi.
Qanday belgilarga e'tibor berish kerak
- peshob paytida achishish, og'riq yoki qichishish;
- uretradan har qanday ajralma — shishasimon, oqish yoki yiringli;
- jinsiy olat boshida qizarish, toshma yoki yaralar;
- chov sohasidagi limfa tugunlarining kattalashishi;
- moyak yoki oraliq sohasida og'irlik va noqulaylik;
- tez-tez peshobga chiqish istagi.
Belgilar odatda yuqtirishdan keyin 3–14 kun ichida paydo bo'ladi, ammo bir necha oygacha sezilmasligi ham mumkin. Shu bois himoyasiz tasodifiy aloqadan keyin belgilar bo'lmasa ham tekshiruvdan o'tish tavsiya etiladi.
Belgisiz kechish nega xavfli
Erkaklarda JYUI ning asosiy xavfi — jimgina kechishida. Bemor bexabar holda infeksiyani sherigiga yuqtiradi, o'zida esa jarayon yuqoriga ko'tarilib boradi: uretrit prostatitga, prostatit epididimitga ulanadi. Surunkali yallig'lanish sperma sifatini yomonlashtiradi, spermatozoidlar harakatchanligini pasaytiradi va urug' yo'llarida chandiqli torayish qoldirishi mumkin — bu erkak bepushtligining ko'p uchraydigan sabablaridan biridir. Ayrim infeksiyalar, masalan OPV ning onkogen turlari, uzoq muddatda o'smalar rivojlanishiga ham hissa qo'shadi.
Qanday tekshiruvlar o'tkaziladi
Zamonaviy tashxisning asosi — PCR tahlili: uretradan surtma yoki birinchi porsiya peshob orqali o'nlab qo'zg'atuvchini bitta namunada yuqori aniqlikda topish mumkin. Qo'shimcha ravishda bakteriologik ekma (antibiotikka sezgirlik bilan), gerpes, OPV, zaxm va OIV uchun qon tahlillari buyuriladi. Prostata holatini baholash uchun UZI va prostata suyuqligi tahlili qilinishi mumkin.
Tahlilga qanday tayyorlanish kerak
Surtma topshirishdan oldin 2–3 soat peshob qilmaslik, bir kun oldin jinsiy aloqadan tiyilish va antibiotiklarni (agar shifokor buyurmagan bo'lsa) qabul qilmaslik lozim — aks holda natija noto'g'ri «toza» chiqishi mumkin.
Davolash tamoyillari
Davolash qo'zg'atuvchi turiga qarab tanlanadi: bakterial infeksiyalarda antibiotiklar, trixomoniazda maxsus antiprotozoy vositalar, gerpesda virusga qarshi preparatlar qo'llanadi. Uchta qoida muhim: ikkala sherik bir vaqtda davolanadi, kurs oxirigacha to'liq o'taladi (belgilar yo'qolgan bo'lsa ham), davolash tugagach nazorat tahlili topshiriladi. O'zboshimchalik bilan antibiotik ichish qo'zg'atuvchini chidamli qilib qo'yadi, kasallik belgilarini xiralashtiradi va keyingi davolashni ancha qiyinlashtiradi.
Profilaktika
- tasodifiy aloqalarda har doim himoya vositasidan foydalanish;
- doimiy juftlikda — yiliga bir marta birgalikda tekshiruv;
- boshqa birovning sochiq va shaxsiy buyumlaridan foydalanmaslik;
- har qanday shubhali belgida o'z-o'zini davolamasdan shifokorga borish.
Ko'p so'raladigan savollar
Belgilar o'zi o'tib ketdi — davolanish shartmi?
Shart. Belgilarning yo'qolishi immunitet infeksiyani vaqtincha bosganini bildiradi, xolos. Qo'zg'atuvchi organizmda qoladi va qulay paytda yana faollashadi, bu orada esa asta-sekin asorat to'playdi.
Bitta tahlil bilan hamma infeksiyani aniqlash mumkinmi?
Zamonaviy kompleks PCR panellari bitta namunada o'ndan ortiq qo'zg'atuvchini tekshiradi. Ammo qaysi panel kerakligini shifokor belgilaydi — ayrim hollarda qo'shimcha qon tahlillari ham zarur bo'ladi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Yuqoridagi belgilardan birortasi paydo bo'lsa, yoki himoyasiz jinsiy aloqa bo'lib o'tgan bo'lsa — belgini kutmasdan tekshiruvdan o'tish ma'qul. «Androlog i Ya» klinikasida JYUI ga to'liq tekshiruv bir tashrifda o'tkaziladi: ko'rik, surtma, PCR va UZI. Natijaga qarab shifokor aniq davolash rejasini tuzib beradi. Maxfiylik to'liq saqlanadi.
Klinika shifokorlari
Manzil: Toshkent shahri, Fozıltepa ko'chasi, 28A
Telefon: +998 98 809-91-77 · +998 97 720-36-18 · +998 71 275-82-73
Sayt: andrologi.uz


