DNK fragmentatsiyasi nima

Spermatozoidning boshida otadan bolaga o'tadigan genetik ma'lumot joylashgan. Agar bu DNK zanjiri joy-joyida uzilgan bo'lsa, spermatozoid tashqi ko'rinishi bo'yicha mutlaqo normal bo'lishi mumkin: u to'g'ri shaklda, tez harakatlanadi va tuxum hujayrasiga yetib boradi. Ammo urug'lantirgandan keyin embrion normal rivojlanmaydi.

Shuning uchun DNK fragmentatsiyasi indeksi (DFI) «yashirin» erkak omili deb ataladi: mikroskop ostida hech narsa ko'rinmaydi, natija esa yo'q.

Kimga bu tahlil kerak

• spermogramma normal bo'lsa-yu, homiladorlik bir yildan ortiq yuz bermasa;
• sababi aniqlanmagan bepushtlikda (idiopatik);
• ikki va undan ko'p marta homiladorlik erta muddatda uzilgan bo'lsa;
• EKU yoki IKSI muvaffaqiyatsiz tugagan bo'lsa, ayniqsa embrion sifati past bo'lganda;
• varikotsele bo'lsa yoki operatsiyadan keyin natijani baholash kerak bo'lsa;
• erkak 40 yoshdan katta bo'lsa;
• chekish, ortiqcha vazn, zararli ishlab chiqarish, tez-tez qizib ketish (sauna, issiq vanna) bo'lsa;
• o'tkazilgan infeksiya yoki uzoq davom etgan yallig'lanishdan keyin.

Natijani qanday o'qish kerak

Natija foizda beriladi — DNK si shikastlangan spermatozoidlar ulushi. Umumiy mo'ljal shunday:

• 15 foizgacha — yaxshi ko'rsatkich, tabiiy homiladorlik ehtimoli yuqori;
• 15-30 foiz — o'rtacha zona, homiladorlik mumkin, ammo ehtimol pasaygan; korreksiya tavsiya etiladi;
• 30 foizdan yuqori — yuqori fragmentatsiya, tabiiy homiladorlik va odatiy EKU natijasi sezilarli pasayadi.

Aniq chegaralar laboratoriya va usulga (SCSA, TUNEL, SCD, Komet) qarab biroz farq qiladi, shuning uchun natijani faqat shifokor talqin qiladi va takroriy tahlilni o'sha laboratoriyada topshirish tavsiya etiladi.

Nega DNK shikastlanadi

Asosiy mexanizm — oksidativ stress: erkin radikallar hujayra membranasi va DNK ni shikastlaydi. Uni kuchaytiruvchi omillar:

• varikotsele — moyakning qizishi va qon turg'unligi;
• chekish va nasvoy, ortiqcha alkogol;
• ortiqcha vazn va metabolik sindrom;
• surunkali yallig'lanish va infeksiyalar;
• qizib ketish: sauna, issiq vanna, tizzadagi noutbuk, isitiladigan avtomobil o'rindig'i;
• uzoq jinsiy tinchlik — spermatozoid moyak ortida qancha uzoq tursa, DNK si shuncha ko'p shikastlanadi;
• ba'zi dorilar va kimyoviy moddalar bilan ishlash;
• uyqusizlik va surunkali stress.

Ko'rsatkichni qanday yaxshilash mumkin

1. Sababni bartaraf etish. Varikotsele operatsiyasi ko'p bemorda DFI ni sezilarli pasaytiradi — bu isbotlangan yo'nalish.
2. Chekishni tashlash va alkogolni cheklash. Ta'sir 2-3 oyda ko'rinadi.
3. Vaznni kamaytirish va muntazam o'rtacha jismoniy faollik.
4. Qizib ketishdan voz kechish — kamida 3 oy davomida.
5. Antioksidant terapiya — shifokor tayinlovi bilan, kurs sifatida. Bu erkin radikallar ta'sirini kamaytiradi.
6. Yallig'lanish va infeksiyani davolash.
7. Aloqa oralig'ini qisqartirish — 2-3 kunda bir marta; bu «zaxira» spermatozoidlarning uzoq turishini oldini oladi.

Muhim: spermatozoid to'liq yangilanishi uchun taxminan 72-90 kun kerak. Shuning uchun tahlilni 3 oydan oldin takrorlashning ma'nosi yo'q.

DFI yuqori bo'lsa nima qilinadi

Reproduktiv texnologiyalarda bu ko'rsatkich taktikani o'zgartiradi: embriolog spermatozoidni tanlashning maxsus usullaridan foydalanishi, ba'zi hollarda esa moyakdan olingan spermatozoid ishlatilishi mumkin — u ortiqda uzoq turmagani uchun DNK si ko'pincha butunroq bo'ladi. Bu qarorni reproduktolog androlog bilan birga qabul qiladi.

Ko'p beriladigan savollar

Bu tahlilni har kim topshirishi kerakmi? Yo'q. Bu birinchi bosqich tahlili emas: avval spermogramma, gormonlar va UZI qilinadi. DNK fragmentatsiyasi javob topilmagan yoki natija bo'lmagan holatlarda tayinlanadi.

Yuqori DFI da tabiiy homiladorlik mumkinmi? Mumkin, ammo ehtimol pasaygan bo'ladi. Sababni bartaraf etib, 3 oydan keyin tahlilni takrorlash ko'p juftlikda ko'rsatkichni sezilarli yaxshilaydi.

Antioksidantlarni o'zim ichsam bo'ladimi? Yo'q. Ortiqcha antioksidant «reduktiv stress» deb ataladigan teskari ta'sir berishi va DNK zichligini buzishi mumkin. Dozani shifokor belgilaydi.

Yosh ta'sir qiladimi? Ha, 40 yoshdan keyin fragmentatsiya darajasi asta ortadi. Bu qat'iy to'siq emas, ammo tekshiruvni kechiktirmaslik sababi.

Homiladorlik uzilishlariga bu bog'liqmi? Takroriy erta uzilishlarda yuqori DFI mumkin bo'lgan omillardan biri sifatida ko'rib chiqiladi va ikkala sherik birga tekshiriladi.

«Androlog i Ya» klinikasida

Klinikamizda androlog ko'rigi, spermogramma, gormonal tahlillar va moyaklar UZI si o'tkaziladi, zarur bo'lganda DNK fragmentatsiyasi tahliliga yo'llanma beriladi va natija asosida davolash rejasi tuziladi. Spermogramma yaxshi bo'lsa-yu, natija bo'lmasa — tekshiruvni to'xtatmang, uni chuqurlashtiring.

Raxmatullaev Boxodir Mirziyatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Xodjaboev Bunyod Pulatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Sadriddinov X.N.

UZI shifokori

BatafsilQo'ng'iroq