Spermogramma natijasini o'qish: har bir ko'rsatkich nimani anglatadi — Androlog i Ya
- 70
Asosiy ko'rsatkichlar va me'yor chegaralari
Laboratoriyalar Jahon sog'liqni saqlash tashkilotining (JSST) me'yoriy chegaralariga tayanadi. So'nggi, 2021-yilgi nashrda quyi chegaralar quyidagicha:
- Hajmi — 1,4 ml dan kam emas;
- Konsentratsiyasi — 1 ml da 16 mln dan kam emas;
- Umumiy soni — bir eyakulyatda 39 mln dan kam emas;
- Umumiy harakatchanlik — 42% dan kam emas;
- Progressiv (oldinga siljuvchi) harakat — 30% dan kam emas;
- Tirik hujayralar ulushi — 54% dan kam emas;
- Normal tuzilishdagi (morfologiya) — 4% dan kam emas;
- pH — 7,2 dan past emas;
- Leykotsitlar — 1 ml da 1 mln dan kam.
Ayrim laboratoriyalar hali oldingi nashr me'yorlaridan foydalanadi, shu bois blankdagi «me'yor» ustuniga ham qarang. Eng muhimi esa shu: bu raqamlar «sog'lom/kasal» chegarasi emas, balki statistik quyi chegara — undan bir oz past ko'rsatkich bilan ham farzand ko'rgan erkaklar ko'p.
Blankdagi boshqa qatorlar nimani bildiradi?
- Suyulish vaqti — sperma odatda 15–60 daqiqada suyuladi; kechikishi prostata faoliyati bilan bog'liq bo'lishi mumkin;
- Qovushqoqlik — haddan tashqari yuqori bo'lsa, spermatozoidlarning harakati qiyinlashadi;
- Rangi — qizg'ish yoki jigarrang tus qon aralashganidan darak beradi va alohida tekshiruvni talab qiladi;
- Agglyutinatsiya — spermatozoidlarning bir-biriga yopishishi; immunologik omilga ishora bo'lishi mumkin;
- Yumaloq hujayralar va leykotsitlar — ko'payib ketsa, yashirin yallig'lanish qidiriladi.
Xulosadagi atamalar lug'ati
- Normozoospermiya — barcha ko'rsatkichlar me'yor doirasida;
- Oligozoospermiya — spermatozoidlar soni kam;
- Astenozoospermiya — harakatchanligi past;
- Teratozoospermiya — normal tuzilishdagi hujayralar ulushi past;
- OAT-sindrom — yuqoridagi uch holatning birgalikda uchrashi;
- Azoospermiya — eyakulyatda spermatozoid umuman topilmadi;
- Kriptozoospermiya — faqat sentrifugadan keyin yakka-yakka hujayralar topildi;
- Nekrozoospermiya — tirik hujayralar ulushi juda past;
- Leykotsitospermiya — leykotsitlar ko'p, ya'ni yallig'lanish belgisi;
- Aspermiya — eyakulyat umuman ajralmagan.
Bitta yomon natija hali tashxis emas
Spermatozoidning to'liq yetilishi taxminan 2,5–3 oy davom etadi. Shuning uchun tahlildan bir necha oy oldin o'tkazilgan yuqori haroratli kasallik, antibiotik kursi, kuchli stress, uyqusiz kechalar yoki uzoq safar ham natijaga ta'sir qilishi mumkin. Xalqaro amaliyotda xulosa kamida ikkita tahlil asosida chiqariladi — ular orasida odatda bir necha hafta tanaffus bo'ladi.
Nega bir odamda natijalar har xil chiqadi?
Spermogramma — organizmning eng o'zgaruvchan tahlillaridan biri. Bir xil erkakda ikki hafta oralig'ida olingan natijalar sezilarli farq qilishi mumkin, va bu me'yoriy hol. Farqqa quyidagilar sabab bo'ladi:
- tiyilish muddatining har xilligi;
- umumiy holat: uyqu, isitma, stress, yaqinda o'tkazilgan kasallik;
- laboratoriya usuli va baholash tartibi — ayniqsa morfologiya baholashda tajriba katta rol o'ynaydi;
- namunani yig'ish va yetkazishdagi kichik xatoliklar.
Shuning uchun imkon bo'lsa takroriy tahlilni o'sha laboratoriyada topshirish tavsiya etiladi — shunda ko'rsatkichlarni solishtirish ishonchli bo'ladi.
Tahlilga to'g'ri tayyorgarlik
- jinsiy tiyilish 2–7 kun (bundan kam ham, ko'p ham natijani buzadi);
- tahlildan bir necha kun oldin alkogol, sauna, issiq vanna va og'ir jismoniy yuklamadan voz kechish;
- isitma bilan kechgan kasallikdan keyin bir necha oy kutish maqsadga muvofiq;
- material to'liq yig'ilishi shart — birinchi ulush eng boy hisoblanadi, u yo'qolsa natija noto'g'ri chiqadi;
- namuna laboratoriyaga tez va tana haroratida yetkazilishi kerak; eng ishonchlisi — laboratoriyaning o'zida topshirish.
Natija me'yordan chetlashsa nima qilinadi?
Androlog avvalo sababni qidiradi: ko'rik, moyaklar va prostata ultratovush tekshiruvi, gormonal tahlillar, infeksiyalarga tekshiruv. Zarurat bo'lsa qo'shimcha tadqiqotlar buyuriladi — spermatozoidlar DNK sining butunligi, antisperm antitanalarga test, sperma ekmasi. Ko'p hollarda muammoning ortida davolash mumkin bo'lgan holat turadi: varikotsele, yashirin yallig'lanish, gormonal buzilish yoki turmush tarzi omillari.
Davolash boshlangach, nazorat tahlili odatda darhol emas, balki bir necha oydan keyin topshiriladi — yangi spermatozoidlar yetilishi uchun aynan shuncha vaqt kerak. Erta topshirilgan tahlil davolash samarasini ko'rsatmaydi va befoyda xavotirga sabab bo'ladi.
«Androlog i Ya» klinikasida
Blankdagi raqamlarni o'zingiz talqin qilib xavotirga tushmang: bir xil ko'rsatkich turli erkaklarda turlicha ma'no beradi. Klinikamizda spermogramma natijasi ko'rik va boshqa tekshiruvlar bilan birgalikda baholanadi, shundan so'ng aniq reja tuziladi. Natijangizni mutaxassisga ko'rsatish uchun qabulga yoziling.
Klinika shifokorlari
Manzil: Toshkent shahri, Fozıltepa ko'chasi, 28A
Telefon: +998 98 809-91-77 · +998 97 720-36-18 · +998 71 275-82-73
Sayt: andrologi.uz


