Erkaklarda siydik tutolmaslik va qovuq giperaktivligi: sabablari va davolash
- 43
Siydik tutolmaslik qanday turlarga bo'linadi
Zo'riqish (stress) turi
Yo'talganda, aksirganda, kulganda yoki og'irlik ko'targanda qorin ichi bosimi oshib, ozgina siydik ajralib ketadi. Erkaklarda bu tur ko'pincha prostata operatsiyalaridan keyin sfinkter — qovuqni yopib turuvchi mushak halqasi zaiflashishi hisobiga rivojlanadi.
Chaqiriqli (urgent) turi
To'satdan shunchalik kuchli peshob istagi paydo bo'ladiki, hojatxonaga yetib borishga ulgurmaslik mumkin. Bunga ko'pincha qovuq giperaktivligi sabab bo'ladi. Ayrim bemorlarda «kalit eshikda» sindromi kuzatiladi: uyga yaqinlashganda istak keskin kuchayadi.
To'lib-toshish turi
Qovuq to'liq bo'shalmaydi va tomchilab siydik ajralib turadi. Odatda prostata adenomasi tufayli siydik yo'li qisilganda kuzatiladi. Bu tur ayniqsa xavfli: qoldiq siydik infeksiya va buyraklar zararlanishiga olib borishi mumkin.
Aralash turi
Bir bemorda bir necha mexanizm birga uchrashi mumkin — davolash rejasi shunga qarab tuziladi.
Qovuq giperaktivligi nima
Giperaktiv qovuq — qovuq mushagining o'z vaqtidan oldin, ozgina siydik yig'ilganda ham qisqarib ketishi. Belgilari: kunduzi 8 martadan ko'p peshobga chiqish, kechasi 2 va undan ortiq marta uyg'onish, to'satdan kuchli chaqiriqlar. Bu holat siydik tutolmaslik bilan birga ham, usiz ham kechishi mumkin.
Asosiy sabablar
- prostata adenomasi va uning fonida qovuq devorining zo'riqishi;
- prostata operatsiyasidan keyingi sfinkter zaifligi;
- nevrologik kasalliklar: insult, parkinsonizm, umurtqa jarohatlari;
- qandli diabet (nerv tolalari zararlanishi);
- surunkali sistit va qovuq toshlari;
- ayrim dorilar (siydik haydovchilar, tinchlantiruvchilar) ta'siri;
- ortiqcha vazn, ko'p kofe va alkogol.
Qanday tekshiruvlar o'tkaziladi
Urolog-androlog qabulida shikoyatlar tahlil qilinadi va «peshob kundaligi» yuritish so'raladi: 2–3 kun davomida qachon, qancha suyuqlik ichilgani va qancha peshob ajralganini yozib borish. Bu oddiy usul shifokorga tutolmaslik turini aniqlashda juda katta yordam beradi. Keyin peshob tahlili, prostata va qovuq UZI (qoldiq siydik hajmini o'lchash bilan), zarur bo'lsa uroflowmetriya — siydik oqimi tezligini o'lchash o'tkaziladi. Bu tekshiruvlar og'riqsiz va bir kunda bajariladi.
Davolash usullari
Xulq-atvor terapiyasi
Peshob oralig'ini asta-sekin uzaytirish mashqi (qovuq «treningi»), kechqurun suyuqlikni cheklash, kofe, achchiq va alkogolni kamaytirish, vaznni tushirish — yengil holatlarda shuning o'zi sezilarli natija beradi.
Chanoq tubi mashqlari
Kegel mashqlari sfinkter va chanoq tubi mushaklarini mustahkamlaydi, ayniqsa operatsiyadan keyingi tutolmaslikda samarali. Mashq oddiy: peshobni to'xtatuvchi mushakni 5 soniya qisib, so'ng bo'shatish; kuniga 2–3 marta 10–15 takror. Muntazam bajarilganda natija 2–3 oyda seziladi.
Dori-darmon
Giperaktiv qovuqda qovuq mushagini tinchlantiruvchi zamonaviy preparatlar, adenoma fonida esa prostatani kichraytiruvchi va siydik oqimini yengillashtiruvchi dorilar qo'llanadi. Dori shifokor nazoratida tanlanadi — har birining o'z ko'rsatma va cheklovlari bor.
Jarrohlik
Og'ir holatlarda adenomani olib tashlash, sun'iy sfinkter yoki maxsus tasma (sling) o'rnatish kabi zamonaviy operatsiyalar qo'llanadi va aksariyat bemorlarni to'liq quruq holatga qaytaradi.
Ko'p so'raladigan savollar
Urologik prokladka va tagliklar yechim bo'la oladimi?
Ular vaqtinchalik qulaylik vositasi, davolash emas. Gigiyena vositalariga o'tib olib shifokorga bormaslik — muammoni yillarga cho'zishning eng keng tarqalgan yo'li. Avval sababni aniqlash, keyin zarur bo'lsa vositalardan foydalanish to'g'ri tartibdir.
Suvni kamroq ichsam, muammo kamayadimi?
Yo'q, bu xato taktika. Suyuqlik keskin cheklanganda siydik quyuqlashib, qovuq shilliq qavatini qo'zg'atadi — chaqiriqlar aksincha kuchayadi, infeksiya xavfi ham ortadi. Kechki payt suyuqlikni kamaytirish mumkin, ammo kunduzgi me'yorni saqlash kerak. Bundan tashqari, gazli ichimliklar, sitrus sharbatlari va sun'iy shirinliklar ham ayrim kishilarda qovuqni qo'zg'atadi — ularni kamaytirib, o'zgarishni kuzatib ko'ring.
Qachon murojaat qilish kerak
Agar peshob rejimingiz hayotingizni boshqara boshlagan bo'lsa — bu norma emas va «yosh bilan» oqlanmaydi. Erta murojaatda aksariyat bemorlarga operatsiyasiz yordam berish mumkin. «Androlog i Ya» klinikasida tekshiruv bir tashrifda o'tkaziladi, davolash rejasi esa har bir bemor uchun alohida tuziladi. Muammo nozik bo'lgani uchun ko'p erkaklar uni yaqinlaridan ham yashiradi — vaholanki zamonaviy urologiyada bu holatlarning aksariyati bir necha oy ichida sezilarli yaxshilanadi yoki to'liq bartaraf etiladi.
Klinika shifokorlari
Manzil: Toshkent shahri, Fozıltepa ko'chasi, 28A
Telefon: +998 98 809-91-77 · +998 97 720-36-18 · +998 71 275-82-73
Sayt: andrologi.uz


