Sperma kriokonservatsiyasi: urug'ni muzlatib saqlash
- 14
Kimga va qachon kerak bo'ladi
Kriokonservatsiya quyidagi holatlarda muhokama qilinadi:
- Onkologik davolashdan oldin — kimoterapiya, kichik tos yoki qorin sohasiga nur terapiyasi, moyak o'smasi bo'yicha operatsiya. Bu eng ko'p uchraydigan sabab;
- Vazektomiyadan oldin — qaror qat'iy bo'lsa ham, hayot rejalari o'zgarishi mumkin;
- moyak yoki prostata sohasidagi boshqa operatsiyalardan oldin;
- spermogramma ko'rsatkichlari yildan-yilga yomonlashib borayotganda — hozirgi holatni «saqlab qo'yish» uchun;
- autoimmun kasalliklarda urug' hujayrasiga zarar yetkazadigan dorilar boshlanishidan oldin;
- zararli kimyoviy moddalar yoki radiatsiya bilan ishlaydigan kasblarda;
- sun'iy urug'lantirish dasturida — kerakli kunda eri yetib kelolmasligi ehtimoli bo'lsa, zaxira namuna sifatida;
- TESE yoki microTESE operatsiyasi paytida olingan hujayralarni keyingi urinishlar uchun saqlashda.
Jarayon qanday o'tadi
Tayyorgarlik
Namuna topshirishdan oldin 2-5 kun jinsiy tiyilish tavsiya etiladi. Bundan qisqa muddat hujayralar sonini kamaytiradi, uzoq muddat esa harakatchanlikni pasaytiradi. Vaqt tig'iz bo'lganda — masalan, kimoterapiya ertaga boshlansa — bu qoidaga qat'iy amal qilish shart emas: bir sutkalik tanaffusdan keyin olingan namuna ham qimmatli.
Ayni paytda qonda infeksiyalar uchun tekshiruv o'tkaziladi: OIV, B va C gepatitlari, zaxm. Bu saqlash qoidasi — muzlatilgan namunalar bir-biridan ajratib joylashtiriladi.
Namuna olish va baholash
Namuna klinikadagi alohida xonada, mustaqil ravishda topshiriladi. Laboratoriyada avval oddiy spermogramma bajariladi: hajm, konsentratsiya, harakatchanlik va morfologiya. Bu ko'rsatkichlar keyinchalik qancha namuna kerakligini va muzlatishdan keyin qanday natija kutilishini belgilaydi.
Muzlatish
Namunaga kriohimoyachi eritma qo'shiladi — u hujayra ichida muz kristallari hosil bo'lishining oldini oladi, aks holda kristallar hujayra membranasini yirtib yuboradi. So'ng namuna maxsus naychalarga bo'lib quyiladi va bosqichma-bosqich sovitilib, suyuq azotga — minus 196 darajaga o'tkaziladi. Shu haroratda barcha biologik jarayonlar to'xtaydi.
Nechta namuna kerak
Odatda 2-3 kun oraliq bilan 2-3 marta topshirish tavsiya qilinadi — shunda keyinchalik bir necha urinish uchun material bo'ladi. Lekin agar davolash zudlik bilan boshlanishi kerak bo'lsa, bitta namuna ham hech narsadan yaxshiroq: zamonaviy usullar bilan hatto kam sonli hujayradan ham homiladorlikka erishish mumkin.
Qancha vaqt saqlanadi va natijasi qanday
Suyuq azotda saqlanayotgan hujayralar vaqt o'tishi bilan sifatini yo'qotmaydi. Jahon amaliyotida 20 yildan ortiq muzlab yotgan namunadan sog'lom bola tug'ilgan holatlar qayd etilgan. Muzlatilgan urug'dan tug'ilgan bolalarda tug'ma nuqsonlar ko'proq uchraydi degan ma'lumot yo'q.
Erish paytida yo'qotish bo'ladi: odatda harakatchan hujayralarning taxminan yarmi nobud bo'ladi. Shuning uchun muzlatishdan oldingi ko'rsatkich qanchalik yaxshi bo'lsa, keyingi imkoniyat shunchalik keng. Eritilgan namunadan foydalanish usuli ham shunga bog'liq: ko'rsatkichlar yaxshi bo'lsa qovuq ichiga urug'lantirish mumkin, kam bo'lsa EKU yoki IKSI o'tkaziladi. IKSI da bitta hujayra bitta tuxum hujayrasiga kiritiladi — bu usul juda kam material bilan ham ishlaydi.
Namuna topshirib bo'lmasa nima qilinadi
Ba'zi hollarda odatiy yo'l bilan namuna olish imkoni bo'lmaydi: og'ir umumiy holat, kuchli psixologik zo'riqish, o'smirlik yoshi yoki eyakulyatsiya buzilishi. Bunday vaziyatlarda quyidagi imkoniyatlar muhokama qilinadi:
- peshobdan hujayra ajratib olish — retrograd eyakulyatsiyada;
- maxsus tibbiy usullar bilan eyakulyatsiyani chaqirish;
- moyakdan bevosita hujayra olish (TESE) — bu operatsiyani onkologik operatsiya bilan bir vaqtda bajarish ham mumkin.
Tashkiliy va huquqiy tomonlar
Saqlash shartnoma asosida amalga oshiriladi. Unda saqlash muddati, yillik to'lov va namunadan foydalanish tartibi ko'rsatiladi. Shartnomada bemorning yozma roziligi bo'ladi — kimning ruxsati bilan va qanday holatlarda materialdan foydalanish mumkinligi oldindan aniq yozilishi kerak. Aloqa ma'lumotlaringiz o'zgarsa, klinikani albatta xabardor qiling: bog'lanish uzilib qolsa, saqlash to'xtatilishi mumkin.
Davolash davrida va undan keyin
Bu yerda ko'pincha e'tibordan chetda qoladigan ikki muhim nuqta bor.
Birinchisi: kimoterapiya kontratseptiv emas. Davolash davomida va undan keyin bir muddat homiladorlikning oldini olish choralarini ko'rish kerak, chunki bu davrda urug' hujayralarining DNK si shikastlangan bo'lishi mumkin.
Ikkinchisi: davolash tugagach tabiiy yo'l bilan farzand ko'rishga urinishdan oldin odatda 12-24 oy kutish tavsiya etiladi. Bu vaqt ichida spermatogenez tiklanadi va zararlangan hujayralar almashadi. Tiklanish darajasi turlicha bo'ladi — ba'zi erkaklarda ko'rsatkichlar to'liq qaytadi, ba'zilarida esa qisman. Shuning uchun muzlatib qo'yilgan zaxira o'z ahamiyatini yo'qotmaydi.
Davolash tugagandan 1-2 yil o'tib nazorat spermogrammasini topshirish kerak — natijaga qarab saqlangan namunani ishlatish yoki saqlashni to'xtatish haqida qaror qabul qilinadi.
Ko'p so'raladigan savollar
O'smir bolada bu mumkinmi?
Balog'at yoshiga yetgan va namuna topshira oladigan o'smirlarda — ha, va bu ko'p mamlakatlarda onkologik davolash oldidan standart amaliyot. Kichikroq yoshdagi bolalarda moyak to'qimasini saqlash usullari mavjud, ammo ular hozircha eksperimental bosqichda.
Muzlatish urug' sifatini yomonlashtiradimi?
Erish paytida bir qism hujayra nobud bo'ladi, lekin omon qolganlarining genetik materiali o'zgarmaydi. Ya'ni «sifat» emas, «miqdor» kamayadi.
Kech qoldimmi, kimoterapiya allaqachon boshlangan?
Bu holatda ham androlog bilan maslahatlashish kerak — ba'zi hollarda hali ham hujayra topiladi. Ammo eng to'g'ri qaror har doim davolashdan oldin murojaat qilish.
Xulosa
Sperma kriokonservatsiyasi — bir kunlik ish, lekin u yillar keyin butun bir oilaning taqdirini hal qilishi mumkin. Agar sizga kimoterapiya, nur terapiyasi yoki moyak operatsiyasi tayinlangan bo'lsa, davolovchi shifokordan «reproduktiv salomatligimni saqlash uchun nima qilishim mumkin?» deb so'rashdan tortinmang. Bu savolni berish sizning huquqingiz.
«Androlog i Ya» klinikasida spermogramma, androlog maslahati va reproduktiv rejani tuzish bo'yicha yordam olish mumkin.
Muhim eslatma. Ushbu maqola ma'lumot berish maqsadida yozilgan va shifokor maslahatining o'rnini bosmaydi. Bu yerdagi ma'lumotlar asosida o'zingizga tashxis qo'ymang va davolanishni boshlamang. Aniq tashxis va davolash rejasi uchun urolog-androlog qabuliga murojaat qiling.
Klinika shifokorlari
Manzil: Toshkent shahri, Foziltepa ko'chasi, 14-kvartal, 28A uy
Telefon: +998 98 809-91-77 · +998 97 720-36-18 · +998 71 275-82-73
Sayt: andrologi.uz
Похожие статьи
-
Причины, приводящие к увеличению числа бесплодных ...
Иметь потомство – великое достояние человечества, подаренное природой. Между тем человечество преследуют заболевания, которые препятствуют продолжению рода. Около 15% супружеских пар
-
Тестостерон - Главный мужской стимулятор
Типичный мужчина среднего возраста – это человек, постепенно теряющий интерес к жизни, любви, свою силу и энергию. Человек действия становится человеком бездействия. Его без видимой причины начинает охватывать умственная
-
Варикоцеле и мужское бесплодие
Варикоцеле – варикоцеле расширение вен семенного канатика, заболевание юношеского возраста, влекущее за собой нарушение сперматогенеза и приводящее к бесплодию. Признаки варикоцеле встречаются у 4,4-30,7% мужчин, в возрасте от 15 до 25 лет.
-
Цветная ультразвуковая допплерография в выявлении
Варикоцеле диагностируется у 8-20% молодых мужчин. Существующая связь фертильности с варикозным расширением вен семенного канатика делает варикоцеле социальной проблемой. Для выяснения причин варикоцеле в настоящее время широко