Giperprolaktinemiya erkaklarda: prolaktin oshsa potensiya va otalikka qanday ta'sir qiladi

Prolaktin erkakda nima qiladi

Prolaktin bosh miyadagi gipofiz bezida ishlab chiqariladi. Erkakda u immunitet, moddalar almashinuvi va jinsiy funksiyaning boshqaruvida ishtirok etadi. Me'yoriy miqdorda u zarur, ammo ortiqcha prolaktin gipotalamusdan chiqadigan gonadotropin-rilizing gormonni bostiradi. Natijada gipofiz LG va FSG gormonlarini kam ishlab chiqaradi, moyaklar esa kamroq testosteron va kamroq spermatozoid hosil qiladi. Ya'ni prolaktin oshishi butun gormonal zanjirni yuqoridan pasaytiradi.

Belgilari

• jinsiy istakning sezilarli pasayishi — ko'pincha birinchi va asosiy shikoyat;
• ereksiyaning susayishi, ertalabki ereksiyalarning kamayishi;
• spermogrammada spermatozoidlar soni va harakatchanligining kamayishi, bepushtlik;
• ko'krak bezlarining kattalashishi (ginekomastiya), kamdan-kam hollarda ko'krakdan suyuqlik ajralishi;
• charchoq, kayfiyat tushishi, vazn ortishi;
• gipofiz o'smasi katta bo'lsa — bosh og'rig'i va ko'rish maydonining torayishi (yon tomonni yomon ko'rish).

Erkaklarda belgilar sekin rivojlanadi va ko'pincha «charchoq» yoki «yosh» deb tushuntiriladi, shuning uchun tashxis kech qo'yiladi.

Sabablari

• Prolaktinoma — gipofizning xavfsiz (saraton bo'lmagan) o'smasi. Erkaklarda u ko'pincha kech aniqlangani uchun kattaroq bo'ladi.
• Dorilar — ayrim antipsixotiklar, antidepressantlar, qusishga qarshi va oshqozon harakatini kuchaytiruvchi vositalar, ba'zi qon bosimi dorilari prolaktinni oshiradi.
• Qalqonsimon bez faoliyatining pasayishi (gipotireoz) — prolaktin ham bilvosita oshadi.
• Surunkali buyrak va jigar kasalliklari — gormon organizmdan sekin chiqariladi.
• Stress va jismoniy zo'riqish — vaqtinchalik oshish beradi. Shu sabab tahlil tinch holatda topshirilishi kerak.
• Makroprolaktin — qonda prolaktinning faol bo'lmagan yirik shakli aylanadi. Tahlil yuqori ko'rsatadi, ammo organizmga ta'sir qilmaydi va davolash talab etilmaydi.

Tekshiruv

1. Qonda prolaktin. Ertalab, uyqudan 2-3 soat keyin, och qoringa, stresssiz va bir kun oldin jinsiy aloqa va og'ir mashqsiz topshiriladi. Natija yuqori chiqsa, tahlil odatda qayta tekshiriladi.
2. Makroprolaktin tekshiruvi — haqiqiy oshish bor-yo'qligini aniqlash uchun.
3. Testosteron, LG, FSG, TTG — gormonal zanjirning holatini baholash uchun.
4. Gipofiz MRT si — prolaktin barqaror yuqori bo'lsa, o'sma bor-yo'qligini va uning o'lchamini ko'rish uchun.
5. Spermogramma — farzand ko'rish rejasi bo'lsa yoki bepushtlik shikoyati bo'lsa.

Davolash

Davolash sababga bog'liq. Agar prolaktinni dori oshirgan bo'lsa, uni buyurgan shifokor bilan kelishib almashtirish ko'rib chiqiladi. Gipotireozda qalqonsimon bez gormoni tiklanadi va prolaktin ham ko'pincha o'z-o'zidan me'yorlashadi.

Prolaktinoma topilsa, birinchi qatordagi davo — dopamin agonistlari guruhidagi dorilar. Ular prolaktinni pasaytiradi va ko'p hollarda o'smani ham kichraytiradi, shuning uchun jarrohlik kamdan-kam talab qilinadi. Davolash endokrinolog bilan birgalikda olib boriladi. Prolaktin me'yorlashgach, testosteron tiklanadi, libido va ereksiya yaxshilanadi, spermatogenez ham asta-sekin qayta tiklanadi.

Muhim eslatmalar

• Prolaktin oshganda testosteronni tashqaridan qabul qilish muammoni hal qilmaydi va sababni yashiradi.
• «Potensiyani kuchaytiruvchi» vositalar prolaktin bilan bog'liq libido pasayishida deyarli foyda bermaydi.
• Ko'rish o'zgarishi va kuchli bosh og'rig'i bo'lsa, tekshiruvni kechiktirmang.

Davolash davomida kuzatuv

Dopamin agonistlari bilan davolash boshlangach, prolaktin odatda bir necha hafta ichida pasaya boshlaydi. Shifokor dastlab har 1-3 oyda prolaktin va testosteronni tekshiradi, dozani bosqichma-bosqich tuzatadi. Prolaktinoma bo'lsa, o'sma hajmi bir necha oydan keyin takroriy MRT bilan baholanadi. Libido va ereksiya ko'pincha birinchi oylarda yaxshilanadi, spermogramma ko'rsatkichlari esa sekinroq — 3-6 oy ichida tiklanadi. Ayrim bemorlarda bir necha yillik barqaror natijadan keyin dorini asta-sekin kamaytirib, to'xtatishga urinish mumkin, ammo bu faqat shifokor nazoratida qilinadi, chunki prolaktin qayta oshishi ehtimoli bor. Davolash davomida ko'ngil aynishi yoki bosh aylanishi kabi nojo'ya ta'sirlar sezilsa, buni shifokorga aytish kerak — doza yoki qabul vaqti o'zgartiriladi.

Qachon androlog qabuliga kelish kerak

Jinsiy istak sababsiz pasaygan bo'lsa, potensiya muammosi bilan birga ko'krak bezlari kattalashgan bo'lsa, bepushtlik sababini izlayotgan bo'lsangiz yoki prolaktinni oshirishi mumkin bo'lgan dorilarni uzoq qabul qilayotgan bo'lsangiz — gormonlarni tekshirish vaqti keldi. «Androlog i Ya» klinikasida urolog-androloglar gormonal tekshiruvni rejalashtiradi, natijalarni tushuntiradi va kerak bo'lsa endokrinolog bilan birgalikda davolash rejasini tuzadi.

Raxmatullaev Boxodir Mirziyatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Xodjaboev Bunyod Pulatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Sadriddinov X.N.

UZI shifokori

BatafsilQo'ng'iroq