O'g'il bolalarda kechikkan jinsiy balog'at: qachon xavotir olish va tekshirish kerak

Jinsiy balog'at qanday boshlanadi

O'g'il bolalarda balog'atning birinchi belgisi ko'pchilik o'ylagandek ovoz o'zgarishi yoki mo'ylov emas, balki moyaklarning kattalashishi. U odatda 9 yoshdan 14 yoshgacha boshlanadi. Keyin qov sohasida tuklar paydo bo'ladi, olat kattalashadi, bo'y tez o'sa boshlaydi, ovoz o'zgaradi, so'ng soqol-mo'ylov chiqadi. Butun jarayon o'rtacha 3-5 yil davom etadi.

Agar 14 yoshga to'lganda moyaklar kattalasha boshlamagan bo'lsa, yoki balog'at boshlangan bo'lsa-yu, 4-5 yil ichida yakunlanmasa — bu kechikkan jinsiy balog'at deb baholanadi va tekshiruv talab qilinadi.

Eng ko'p uchraydigan sabab — konstitutsional kechikish

Kechikkan balog'atli o'g'il bolalarning katta qismida hech qanday kasallik yo'q. Ular shunchaki «kech yetiluvchi» bo'ladi: bo'yi tengdoshlaridan bir oz past, suyak yoshi pasport yoshidan orqada, oilada otasi yoki amakisi ham kech balog'atga yetgan bo'ladi. Bunday bolalarda balog'at kech boshlansa ham, oxir-oqibat to'liq o'tadi va bo'y ham me'yoriy ko'rsatkichga yetadi. Ammo bu xulosani faqat boshqa sabablar istisno qilingandan keyin chiqarish mumkin.

Boshqa sabablar

• Gipogonadotrop gipogonadizm — gipofiz yoki gipotalamus moyakka yetarli signal bermaydi. Tug'ma shakli (masalan, Kallmann sindromi, ko'pincha hid sezmaslik bilan) yoki gipofiz o'smalari natijasida.
• Moyakning o'zi ishlamasligi — Klaynfelter sindromi, kriptorxizm asoratlari, moyak jarohati yoki burilishi, parotit orxiti, kimyoterapiya.
• Surunkali kasalliklar — og'ir astma, ichak kasalliklari (masalan, seliakiya), buyrak yetishmovchiligi, qandli diabet, kamqonlik.
• Ovqatlanish yetishmasligi va keskin ozish, haddan tashqari og'ir sport mashg'ulotlari.
• Qalqonsimon bez faoliyatining pasayishi va prolaktin oshishi.
• Kuchli surunkali stress.

Tekshiruv qanday o'tadi

1. Suhbat — o'sish tarixi, oilada balog'at qachon boshlangani, surunkali kasalliklar, hid bilish qobiliyati, ovqatlanish va sport.
2. Ko'rik — bo'y, vazn, tana nisbatlari, moyaklar hajmi (orxidometr bilan), olat o'lchami, tuklanish bosqichi.
3. Kaftning rentgen surati — suyak yoshini aniqlash uchun. Konstitutsional kechikishda u pasport yoshidan orqada bo'ladi.
4. Gormonlar — LG, FSG, testosteron, prolaktin, TTG va erkin T4. LG va FSG ning past yoki yuqoriligi muammo qayerda ekanini ko'rsatadi.
5. Umumiy va biokimyoviy qon tahlillari — surunkali kasalliklarni istisno qilish uchun.
6. Kerak bo'lsa — kariotip, gipofiz MRT si.

Davolash

Konstitutsional kechikishda ko'pincha faqat kuzatuv yetarli. Ammo agar o'smir tengdoshlaridan orqada qolgani uchun ruhan qiynalayotgan bo'lsa, shifokor qisqa muddatli past dozali testosteron kursini buyurishi mumkin. U balog'atni «ishga tushiradi», keyin organizm o'zi davom ettiradi. Bu kurs bo'yning yakuniy o'lchamiga zarar yetkazmaydi, chunki dozalar va muddat qat'iy nazorat qilinadi.

Gormonal kasalliklarda davolash sababga qaratiladi. Gipogonadotrop gipogonadizmda testosteron yoki gonadotropinlar bilan davolash qo'llanadi — gonadotropinlar kelajakda otalik imkoniyatini ham rivojlantiradi. Moyak yetishmovchiligida uzoq muddatli testosteron terapiyasi kerak bo'ladi. Surunkali kasallik sabab bo'lsa, uni nazoratga olish balog'atni ham tiklaydi.

Ruhiy qo'llab-quvvatlash

Bu yoshda tashqi ko'rinish o'smir uchun juda muhim. Tengdoshlarning masxarasi, sport kiyim almashtirish xonasidagi noqulaylik o'zini past baholashga olib keladi. Ota-onaning xotirjamligi, bolaga holatni ochiq tushuntirish va shifokorga birga borish uning xavotirini sezilarli kamaytiradi.

Qachon androlog qabuliga kelish kerak

Agar o'g'lingiz 14 yoshga to'lib, moyaklari kattalashmagan bo'lsa, balog'at boshlanib to'xtab qolgan bo'lsa, moyak yorg'oqda bo'lmasa yoki hid sezmasa — tekshiruvni kechiktirmang. «Androlog i Ya» klinikasida urolog-androloglar o'smirni xotirjam muhitda ko'rikdan o'tkazadi va kerak bo'lsa endokrinolog bilan birga davolash rejasini tuzadi.

Raxmatullaev Boxodir Mirziyatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Xodjaboev Bunyod Pulatovich

Urolog-androlog

BatafsilQo'ng'iroq

Sadriddinov X.N.

UZI shifokori

BatafsilQo'ng'iroq